Disk iz Nebre

Još uvek njegov puni značaj ostaje obavijen velom misterije.

Disk iz Nebre, težak je 2,2 kilograma, star oko 3600 godina i smatra se najstarijim poznatim prikazom neba i nebeskih tela na svetu. Disk prikazuje sunce, mesec i 32 zvezde - od kojih se veruje da sedam predstavljaju sazvežđe Plejade. Pretpostavlja se da dva zlatna luka, dodana kasnije, prikazuju horizont i putanju sunca za vreme solsticija.Datiranje i analiza diska ukazuju na to da je građen u fazama, s novim detaljima dodavanim tokom generacija. Kasnije je dodan brod, za koji se veruje da simbolizuje mit iz bronzanog doba o putovanju sunca preko nebeskog svoda.Tokom godina, fasete su dodavane i uklanjane, verovatno kako su vršena nova zapažanja. Na primer, određeni krugovi od nelegiranog zlatnog lima koji predstavljaju zvezde (danas ih je vidljivo 32) su izrađene su tehnologijom umetanja i više puta su dopunjavane i menjane. Na osnovu već opisanih pratećih nalaza, može se pretpostaviti da su nastale oko 1600. godine pre nove ere

Kako su ljudi iz bronzanog doba posedovali tako napredno astronomsko znanje? Kojoj je svrsi disk služio? I zašto je zakopan na osamljenom brdu u blizini Nebre?

Naučna analiza je otkrila da zlato na disku potiče iz Cornwalla u Engleskoj, dok bakar dolazi iz Salzkammerguta u Austriji - regije daleko od mesta otkrića u istočnoj Nemačkoj. Bakar korišten za sve bronzane delove pokazuje slične koncentracije elemenata u tragovima, samo sadržaj različitih izotopa olova relativno snažno varira. Očito su se trgovačke mreže protezale širom Evrope još u bronzanom dobu.

Jedna od najrasprostranjenijih teorija je da je disk najstarija astronomska karta na svetu.Smatra se da dva velika centralna oblika predstavljaju ili sunce i polumesec, ili dve lunarne mene, puni mesec i polumesec. Zlatna traka se pojavljuje na jednoj strani diska, a na drugoj ugravirana krivulja. Smatra se da ovi ukrasi označavaju horizonte izlazećeg i zalazećeg sunca ili označavaju ugao između solsticija, dva važna doba godine koja su zahtevala veliko poznavanje vremena i astronomije - u to vreme pisani jezik još nije stigao do Evrope.

Grupiranje zvezda koje lebde iznad i između /Sunca -Mmeseca/ mnogi arheolozi tumače kao zvezdano jato "Sedam sestara" ili Plejade. Ovo zvezdano jato je vidljivo s obe hemisfere. Njegov položaj je možda korišten kao vodič za žetvu.
Jedan detalj koji posebno fascinira  je zlatna krivulja koja se savija i formira mekani oblik slova "u" 

Ovo tumačenje podržavaju spisi grčkog pjesnika Hesioda, iz oko 700. godine prije nove ere: „Kada Plejade, kćeri Atlasove, izlaze, počnite svoju žetvu i oranje kada će zaći. Četrdeset noći i dana su skrivene i ponovo se pojavljuju kako godina prolazi, kada prvi put naoštrite svoj srp. Ovo je zakon ravnica i onih koji žive blizu mora i koji naseljavaju bogatu zemlju, doline i udoline daleko od uzburkanog mora, - ogulite da biste sijali i ogulite da biste orali i ogulite da biste želi, ako želite da uberete sve Demetrine plodove u svoje vreme i da svaka vrsta može rasti u svoje vreme.“ Ovo tumačenje je navelo neke da veruju da bi zlatna krivulja (obično se čita kao solarni bark) mogla umesto toga predstavljati srp.

Ako se najnovije otkrića arheologa Ruperta Gebharda i Rüdigera Krausea pokažu tačnim, onda to više neće biti objekat iz bronzanog doba. Oni tvrde da je pre nastao u gvozdenom dobu. Na osnovu njihovih nalaza, bio bi star oko 2.600 godina i stoga milenijum mlađi nego što se ranije pretpostavljalo.

 

Izvor

Neverovatna kombinacija artefakata

Arheolozi također tvrde da ostali artefakti navodno pronađeni s diskom iz Nebre, uključujući dva bronzana mača, ne pripadaju zajedno.Prethodna posmatranja su tvrdila da su predmeti napravljeni od iste vrste bakra, ali Krause i Gebhard imaju sumnje, posebno zbog izotopa olova u nebeskom disku koji se ne podudaraju s onima u drugim delovima.

Oni sumnjaju i u lokaciju arheološkog nalaza.Rupa na mestu gde je disk navodno pronađen pored ostalih predmeta je "premala". Dva lovca na blago koji su pronašli artefakte 1999. godine radili su ilegalno. Njihov plen je kružio na crnom tržištu nekoliko godina pre nego što je zaplenjen 2002. godine tokom ilegalne prodaje u Bazelu, u Šajicarskoj.

Disk je najverovatnije napravljen između 800. i 50. godine pre nove ere. Slični prikazi postojali su na maču Kelta iz Allaha iz 5. stoleća pre nove ere. Rupert Gehard misli da to ne treba posmatrati kao konkretan astronomski prikaz neba: "Po našem mišljenju, to je samo simboličan prikaz pojedinačnih zvezda." Pisani dokazi o tehnološkoj veštini pojavili su se tek 1.000 godina kasnije - što također odgovara periodu koji su identifikovali Gebhard i Krause.

Ako Nebeski disk iz Nebre izgubi svoju klasifikaciju kao najstarijeg betonskog nebeskog prikaza, ta titula bi mogla pripasti zvezdanom satu na zidnoj slici grobnice pronađenoj u Tebi u Egiptu, koja datira iz 1463. godine pre nove ere.

Kako god vrednost diska je neprocenjiva; osiguravajuća vrednost 2006. godine iznosila je 100 miliona eura.

Samo trideset kilometara od Nebre: Goseckov Sunčev krug , otkriven 2001. godine koji je moguće najstarija poznata solarna opservatorija u Evropi. Da li bi Nebra Sky Disc i Goseck mogli biti povezani? Misterija se produbljuje sa svakim otkrićem.

Henge se pojavio nakon što su snimci iz vazduha snimljeni 1991. godine pokazali geometrijski raspoređene zemljane humke, grebeni u pšeničnom polju, (levo) iskopavanja su započela tek 2002. godine. Magnetometrijski pregled potvrdio je anomaliju. Analiza pokazuje da je jugoistočni ulaz u henge označavao zimski solsticij, a da su jugozapadna vrata bila poravnata s letnim solsticijem. Iako neki arheolozi dovode u pitanje tumačenje, Biehl veruje da je lokacija bila neka vrsta solarne opservatorije.

Goseckov ograđeni prostor i stotine sličnih drvenih kružnih hengeova izgrađeni su širom Austrije, Nemačke i Češke Republike tokom perioda od 200 godina, oko 4600. godine pre nove ere.topa - Iako naučnici znaju za ograđene prostore skoro čitav vek, nisu mogli da utvrde njihovu tačnu funkciju.

Ali nije samo starost ono što lokaciju Goseck čini tako neobičnom. U poređenju sa otprilike 200 drugih sličnih predistorijskih nalazišta humki razasutih širom Evrope, nalazište Goseck ima zapanjujuća odstupanja. Umesto uobičajena četiri vrata koja vode u kružne komplekse, spomenik Goseck ima samo tri. Ograđeni kompleks se također sastoji od neobične formacije koncentričnih prstenova drvenih palisada visokih kao čovek. Prstenovi i vrata koja vode u unutrašnje krugove postaju uži kako se krećemo prema centru, što možda ukazuje na to da je samo nekoliko ljudi moglo ući u najunuturniji prsten.

Ali nalazište Goseck pomoglo je u pronalaženju odgovora. Kao jedno od najbolje očuvanih - a sada i jedno od najtemeljitije istraženih - ograđenih područja, pokazuje da su ta mesta korištena, barem delimično, za obožavanje nebeskih objekata i sazvežđa. "Ovo je verovatno bila prva monumentalna arhitektura na svetu", kaže Biehl, napominjući da su ta mesta služila kao ritualne opservatorije dve hiljade godina pre nego što su stari Egipćani podigli piramide duž Nila.Izvor  odnosno 3.000 godina pre poslednje faze izgradnje megalita Stonehengea u Velikoj Britaniji.

Arheolozi su pronašli mnogo dokaza koji dokazuju da je Goseck bio mesto kulta. Raspored ljudskih kostiju, na primer, nije tipičan za grobna mesta, a uočljivi tragovi rezanja na njima ukazuju na to da su se na tom mestu praktikovale ljudske žrtve.

model Goseka